Για να μην πέφτουμε σε σφάλματα – Ένας Χρυσός Κανόνας – «Ταύτα γάρ ποιούντες ου μη πταίσητε ποτέ»

Για να μην πέφτουμε σε σφάλματα – Ένας Χρυσός Κανόνας

«Ταύτα γάρ ποιούντες ου μη πταίσητε ποτέ» (Β΄ Πέτρου α΄10)

«Αψευδής ών και μη πταίων» (Πλ. Θεαίτητος Στ. 160d)

Α. Προκαταρτικά. Σήμερα θα μιλήσουμε για ένα πρόβλημα που βασανίζει πολλούς ανθρώπους στην εποχή μας και τους απομακρύνει από μια ήρεμη και ήσυχη διαβίωση. Τους στενοχωρεί. Πρόκειται για τα σφάλματα, θεληματικά ή αθέλητα που, ως παραπατήματα, λάθη, ολισθήματα και αμαρτήματα, χαρακτηρίζουν την ποιότητα της ζωής μας και την κοινωνική μας προβολή. Εκ τούτου και αναζητείται τρόπος αποφυγής μας και αποκατάστασης ή διόρθωσης αυτών. Σε προσωπική εμφάνιση της λέξης «σφάλμα», αυτή προέρχεται από το ρήμα «σφάλλομαι» με την έννοια του υποπίπτω σε σφάλμα, σκοντάφτω ο ίδιος, αποτυγχάνω, απατώμαι, πλανώμαι. Αντιλαμβανόμενοι δε το λάθος μας, αναζητούμε τότε το «ανασφάλλομαι», ως ανεγείρομαι (σηκώνομαι) εκ της πτώσεως αρχικά, αλλά και ως τρόπος διορθώσεως. Στη συνέχεια όμως, αναζητείται ένα μέσον οριστικής αποφυγής. Εκ τούτου δε τότε, προκύπτει η ανάγκη αναζήτησης ενός χρυσού κανόνος αποφυγής των σφαλμάτων.

Β. Αναζήτηση του κανόνος. Είναι απαραίτητος αυτός ο κανόνας, για τον προσδιορισμό χωρίς σφάλματα, της πορείας του ανθρώπου. Να είναι γνωστός δε εξ αρχής, αντικειμενικός μεν αλλά και εφαρμόσιμος κατανοητός με σαφήνεια. Προς τούτο, θα τον αναζητήσουμε σε δύο περιπτώσεις, που είναι εξ αντικειμένου αποδεκτές. Θα μας μιλήσει πρώτα, η παγκοσμίως αποδεκτή Ελληνική σοφία. Θα συνεχίσουμε κατόπιν με τις σχετικές αποκαλυπτικές διατάξεις του Θείου λόγου. Θα μπορούμε τότε, να δώσουμε τις δικές μας θέσεις και αποφάσεις αποδοχής και εφαρμογής του κανόνος.

α. Η Ελληνική σοφία. Για την πρώτη αναζήτηση θα προσφύγουμε στην Ελληνική σοφία, ως την παιδαγωγό εις Χριστόν, δια της προετοιμασίας προς κατανόηση των υπερβατικών αληθειών και εννοιών. Εκεί θα συναντήσουμε το μεγάλο διδάσκαλο, τον Πλάτωνα, να μας μιλάει σε ένα διάλογο του Σωκράτη με τον Θεαίτητο, σχετικά με την «φύση της γνώσης». Συμφωνούν και δύο ότι η γνώση εμφανίζεται με τρεις ιδιότητες. Ως αντίληψη, ως αληθινή κρίση και ως αληθινή κρίση με το λόγο, χωρίς να θεωρούνται όμως ως ικανοποιητικές για τη περίπτωση. Αποφάνθηκαν και κατέληξαν χωρίς να αναφέρονται προετοιμαστικά προαπαιτούμενα. Παρά ταύτα, είπαν αποφθεγματικά, ότι οφείλει ο σωστός άνθρωπος να είναι ο «αψευδής ών και μη πταίων», Πλ. Θεαίτ. Στ. 160d. Δηλαδή: Να είναι αληθινός και να μην πέφτει σε σφάλματα. Μόνη προϋπόθεση, αναγνωρίζεται η φιλαλήθεια. Η θέση αυτή, ως θετική άποψη, προσδιορίζει το ανθρώπινο χρέος για αποφυγή των σφαλμάτων, για μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα, χωρίς να δίνει όμως και τα μέσα επιτυχίας της αποφυγής αυτής, με τα ανάλογα βήματα. Να μην σφάλλεται, δηλαδή, αλλά πώς; Κατέληξαν σ’ αυτό το συμπέρασμα, χωρίς να δώσουν και τις προαπαιτούμενες υποδείξεις για να μην σφάλλονται οι άνθρωποι.

β. Η Θεία Αποκάλυψη. Από την πλευρά της Θείας Αποκαλύψεως, μας παραδόθηκαν σχετικές λεπτομερείς απόψεις. Ο λόγος του Θεού, ως υπερβατικός και με Θεοπνευστική διατύπωση, έδωσε το στίγμα της αποφυγής των σφαλμάτων.

Είπε, συμπερασματικά, δια του πρωτοκορυφαίου Αποστόλου Πέτρου:

«Ταύτα γάρ ποιούντες ου μη πταίσητε ποτέ», Β΄ Πέτρου α΄10.

Δηλαδή: Όταν εφαρμόζετε αυτές τις αρετές που σας είπα, τότε δεν θα προσκόψετε ποτέ σε τίποτα και δεν θα πέσετε σε σφάλμα.

Ο συμπερασματικός τρόπος όμως, με τον οποίο δόθηκε αυτή η παραγγελία, δείχνει ότι υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούμε για να καταλήξουμε στην αποφυγή των σφαλμάτων. Οι παραγγελίες αυτές κατατάσσονται σε σειρά που η προηγουμένη προϋποθέτει την επομένη, ώστε και η επομένη να εξαρτάται από την προηγουμένη. Είναι όπως στα σκαλοπάτια που το ένα εξαρτάται από το άλλο. Έτσι οι παραγγελίες του Πέτρου για να αποφεύγουμε τα σφάλματα, αποτελούν την ολοκλήρωση του «Χρυσού Κανόνος». Ποια είναι όμως, αυτά τα προαπαιτούμενα για να διατυπωθεί τούτο το συμπέρασμα; Θα τα αναζητήσουμε να μας τα επεί ο ίδιος ο Απόστολος. Περιγράφονται με σαφήνεια στη δεύτερη Καθολική Επιστολή του Απ. Πέτρου και στο κεφάλαιο Α΄ στίχοι 5-7.

Μας καλεί ο Απόστολος Πέτρος να καταβάλουμε κάθε προσωπική επιμέλεια και δραστηριότητα για το ανέβασμα της ηθικής και πνευματικής στάθμης μας, επειδή αυτές δεν προσφέρονται αυτόματα. Απαιτείται συνεργασία του ανθρώπου με τη θεία πρωτοβουλία. Έτσι αρχίζει να εκτυλίσσεται ο «Χρυσός Κανόνας», αποφυγής των σφαλμάτων. Αναφέρεται τι να κατέχουμε για τούτο, μάλιστα δε με σπουδή, ως με ταχύτητα, ζήλο, προθυμία, σεβασμό.

Γ. Ο «Χρυσός Κανόνας». Ο Κανόνας τούτος αποτελείται από οκτώ (8) συγκεκριμένες περιπτώσεις ηθικής και πνευματικής ολοκλήρωσης και τελείωσης του ανθρώπου. Προς τούτο, η απόκτησή των, απαιτεί μια ιδιαίτερη προσπάθεια, σύμφωνα με τον Αποκαλυπτικό λόγο του Θεού. Η διατύπωση αυτών στηρίζεται σε εργώδη και κοπιαστική προσωπική διάθεση του ανθρώπου. Γεγονός πάντως είναι, ότι η απόκτηση και διατήρηση αυτών οδηγεί με ακρίβεια στη αποφυγή διαπράξεως σφαλμάτων. Τοσούτω μάλλον, ότι όποιος τηρεί αυτόν το «Χρυσό Κανόνα», έχει βοήθεια και συμπαράσταση του ίδιου του Θεού.

α. Αναλυτικά, ο «Χρυσός Κανόνας», Β΄ Πέτ. Α΄5-7:

Ο «Χρυσός Κανόνας», περιλαμβάνει όλα όσα χρειαζόμαστε να αποκτήσουμε και με τη σειρά τους, για να σταθεροποιηθούμε στο ασφαλές αποτέλεσμα της τελειότητας. Έτσι, να αποφεύγουμε τη διάπραξη σφαλμάτων. Δίδονται αυτά σαν μια σκάλα, που ξεκινάμε, απ’ το πρώτο σκαλοπάτι στο επόμενο, για να ανεβούμε στα υψηλά. Η βάση του Κανόνα, ως βασικό πλατύσκαλο, είναι η ακλόνητη Πίστη.

Ξεκινάμε να ανεβαίνουμε από αυτό το σκαλοπάτι:

  1. «εν τη πίστει υμών την αρετήν», στ. 5. Δηλαδή: Πρώτη να κατέχουμε την Πίστη, ως θεμέλιο όλων των αγαθών. Δια της Πίστεως να περάσουμε στην Αρετή που την ορίζουν ανάλογα έργα, επειδή χωρίς αυτά η Πίστη παραμένει νεκρή.
  2. «εν δε τη Αρετή την Γνώσιν», στ. 5. Δηλαδή: Από την Αρετή να προχωρήσουμε στην ακριβή Γνώση του θελήματος του Θεού, βοηθούμενοι πάντα από την προσωπική μας εμπειρία και τη σχετική μελέτη.
  3. «εν δε τη γνώσει την εγκράτειαν», στ. 6. Δηλαδή: Στην ακριβή Γνώση του θελήματος του Θεού να προσθέσουμε την Εγκράτεια, ως αυτοέλεγχο, αυτοκυριαρχία, σωφροσύνη, αλλά και ως καρπό του Πνεύματος, που αποκτιέται με αγώνα.
  4. «εν δε τη εγκρατεία την υπομονήν», στ. 6. Δηλαδή: Στην Εγκράτεια της αυτοκυριαρχίας, να προσθέσουμε ως επακόλουθο, την Υπομονή στις περιπέτειες και τις θλίψεις, πάντοτε με την καρτερία και την ανοχή.
  5. «εν δε τη υπομονή την ευσέβειαν», στ. 6. Δηλαδή: Στην Υπομονή, ως καρτερία και ανοχή, να προσθέσουμε την Ευσέβεια, ως σεβασμό προς το Θείον. Αυτός που έμαθε να υπομένει στα όσα η Θεία Πρόνοια προσφέρει, συνδέεται άρρηκτα με το Θεό και με ευλαβική υποταγή προς το θέλημά Του.
  6. «εν δε τη ευσεβεία την φιλαδελφίαν», στ. 7. Δηλαδή: Στην Ευσέβεια να προσθέσουμε την ειλικρινή αγάπη προς τους αδελφούς συνανθρώπους μας με τη Φιλαδέλφια. Πάντοτε μετά αδελφικής στοργής, καθόσον, η εν Χριστώ σωτηρία των μελών της Εκκλησίας, μας κατατάσσει αδελφούς, ως τέκνα του αυτού Θεού-Πατρός.
  7. «εν δε τη φιλαδελφία την αγάπην», στ. 7. Δηλαδή: Στη Φιλαδελφία, πρέπει να προσθέσουμε την Αγάπη προς το Θεό και προς όλους τους ανθρώπους. Τούτο δε, καθόσον, ενώ η Φιλαδελφία έχει περιορισμένο πεδίο εκφράσεως και εκδηλώσεως, η Αγάπη στην οποία μας οδηγεί αυτή έχει ευρύτερες και παγκόσμιες διαστάσεις. Για να είμαστε όλοι ενωμένοι, μαζί με το Θεό-Πατέρα.

«Ίνα πάντες έν ώσι, καθώς συ, Πάτερ, εν εμοί, καγώ εν σοι», Ιω. ιζ΄21.

β. Αποτελέσματα. Συμπερασματικά συνεχίζει ο Απόστολος Πέτρος, επισημαίνοντας προς τους πιστούς ανθρώπους τις ωφέλειες από την τήρηση αυτού του «Χρυσού Κανόνος». Με περιεχόμενο την Πίστη, την Αρετή, την Γνώση, την Εγκράτεια, την Υπομονή, την Ευσέβεια, τη Φιλαδελφία και την Αγάπη. Αυτές, ως κατακτήσεις, τις κατανοούμε. Όλες δε οι ωφέλειες, μας οδηγούν σε μια ήρεμη και γαλήνια ζωή χωρίς φόβους και παρεκτροπές.

Ιδού τα συμπεράσματα του Απ. Πέτρου:

«Ταύτα γάρ υμίν υπάρχοντα και πλεονάζοντα ούκ αργούς ουδέ ακάρπους καθίστησιν εις την του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού επίγνωσιν», στ. 8.     

Δηλαδή: Όταν όλα αυτά τα υπέροχα πλεονεκτήματα υπάρχουν και πλεονάζουν σε σας, δεν θα σας κάμουν αμελείς και άκαρπους, αλλά τουναντίον δραστήριους και γεμάτους από πνευματικούς καρπούς, για να προχωρήσετε έτσι και να ολοκληρώσετε την τέλεια γνώση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Προφανώς, εμφανιζόμενοι με παρρησία κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του.

Τελειώνοντας ο Απ. Πέτρος την παρουσία του «Χρυσού Κανόνος» στη ζωή μας και τις προσφερόμενες ωφέλειες, επισφραγίζει τις απόψεις του με Αποκαλυπτικό και απόλυτο τρόπο. Δεν θέλει να λαθέψει κανένας ακροατής του.

Διατυπώνει τον τελικό λόγο του, παραγγέλλοντας:

«Ταύτα γάρ ποιούντες ου μη πταίσητε ποτέ», στ. 8.

Η κατάκτηση τούτων είναι ένα προσωπικό ωφέλιμο έργο μας.

Ιερά Πόλις Μεσολογγίου Ιούνιος 2019

Εορτή Πέτρου και Παύλου

Νικόλαος Σπ. Βούλγαρης Καθηγητής Θεολογίας

Ποιοι ήταν οι Άγιοι Άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός, οι Ανάργυροι που εορτάζουν σήμερα