Ασθένειες και εχθροί της αμπέλου

Αναλυτικές οδηγίες φυτοπροστασίας για τις κύριες ασθένειες της αμπέλου, από τον γεωπόνο της Ένωσης Αγρινίου Νίκο Μπαρτσώκα.

ΦΟΜΟΨΗ
Ο μύκητας προσβάλλει τις κληματίδες -όπου και εμφανίζονται τα πιο σοβαρά συμπτώματα της ασθένειας-, τις κεφαλές, τους βραχίονες και τα φύλλα των πρέμνων.Τo χειμώνα οι προσβεβλημένες κληματίδες νεκρώνονται από την εξάπλωση του μύκητα παίρνοντας λευκό ή ανοιχτό γκρίζο χρώμα, ενώ την επέκταση της ασθένειας ευνοεί ο υγρός και δροσερός καιρός. Στα φύλλα την προσβολή του μύκητα μαρτυρούν οι μικρές γωνιώδεις καστανόμαυρες κηλίδες. Η καταπολέμηση του μύκητα που προκαλεί την ασθένεια είναι προληπτική και βασίζεται στη προστασία του ευαίσθητου βλαστικού σταδίου κατά την έξοδο των φύλλων. Για τον καλύτερο έλεγχο της ασθένειας και την ελαχιστοποίηση των μολύνσεων, συνιστώνται δύο διαδοχικές ανοιξιάτικες επεμβάσεις με κατάλληλα μυκητοκτόνα. Η πρώτη όταν το 30%-40% των ματιών της αμπέλου, αρχίζουν να εμφανίζουν τα πρώτα φύλλα και η δεύτερη μετά από μια εβδομάδα περίπου, όταν ανοίξουν και τα υπόλοιπα μάτια. Υπενθυμίζουμε επίσης την ανάγκη προστασίας των αμπελιών από το ωίδιο γιατί οι καιρικές συνθήκες αυτή την περίοδο ευνοούν την εξάπλωσή του. Η ασθένεια προσβάλλει όλα τα τρυφερά όργανα την άνοιξη (φύλλα, βλαστός, σταφύλια) και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές αν δεν αντιμετωπιστεί νωρίς στην αρχή της βλάστησης. Συνιστώνται ψεκασμοί με κατάλληλα μυκητοκτόνα, στην αρχή με προληπτική δράση και κατόπιν με προληπτική και θεραπευτική δράση, ξεκινώντας από το στάδιο των 2-3 φύλλων και μήκος βλαστών 5-6 εκατ. Επισημαίνουμε εδώ: – Καλή διαβροχή όλων των πράσινων τμημάτων των πρέμνων. – Εναλλαγή των δραστικών ουσιών για την αποφυγή δημιουργίας ανθεκτικών φυλών του μύκητα. – Χρήση της μικρότερης αποτελεσματικής δόσης Η χρήση του θειαφιού (σε σκόνη ή βρέξιμο) βοηθάει στην αντιμετώπιση και των ακάρεων. Σκευάσματα Άλφα Γεωργικά Εφόδια: Folpet Makhteshim 80 WG, Trimanoc 72 WP Blue, Trimanoc 75 WG, Trimanoc 80 WP. Ύψιλον: Cikeyman 4/40. Bayer: Mikal. Dupont: Equation Contact WG. Syngenta: Quadris Max 9,35/50 SC.
Π Ε Ρ Ο Ν Ο Σ Π Ο Ρ Ο Σ
Συνιστάται η εφαρμογή ενός προληπτικού ψεκασμού με κατάλληλο και εγκεκριμένο μυκητοκτόνο, μόνο στις περιοχές που η ασθένεια εμφανίζεται συχνά, καθώς και στις ευαίσθητες ποικιλίες και εφόσον έχουν ή πρόκειται άμεσα να επικρατήσουν βροχερές και υγρές καιρικές συνθήκες. Σε κάθε περίπτωση, συστήνεται στους αμπελουργούς να ελέγχουν την καλλιέργεια τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, για την ύπαρξη προσβολών του μύκητα, προκειμένου να επεμβαίνουν άμεσα. Καλλιεργητικά μέτρα που βελτιώνουν την κυκλοφορία του αέρα μέσα στον αμπελώνα και συντελούν στο ταχύτερο στέγνωμα των φυτών από τη βροχή ή τη δροσιά, συμβάλουν καθοριστικά στον περιορισμό της σοβαρότητας τηςασθένειας. Συστήνεται η ορθολογική εναλλαγή μυκητοκτόνων από διαφορετικές κατηγορίες, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος δημιουργίας ανθεκτικότητας του μύκητα. Η καταπολέμηση του περονοσπόρου είναι δυνατό να συνδυαστεί με αυτή του ωιδίου.
Ω Ι Δ Ι Ο
Οι καιρικές συνθήκες είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για την εξάπλωση της ασθένειας. Ο κίνδυνος προσβολής των ανθοταξιών από τον μύκητα κατά την περίοδο της άνθησης είναι μεγάλος, με σοβαρές επιπτώσεις στην παραγωγή. Συστήνεται η συνέχιση της προστασίας της καλλιέργειας από τον μύκητα, με έμφαση στις περιοχές όπου η ασθένεια ενδημεί καθώς και στις ευαίσθητες ποικιλίες. Η ένταση της ασθένειας μειώνεται με μία σειρά καλλιεργητικών μέτρων, μεταξύ των οποίων και τα θερινά κλαδέματα, τα οποία διευκολύνουν τον αερισμό και την έκθεση στο φως των ανθοταξιών και της τρυφερής βλάστησης. Σε κάθε περίπτωση, συστήνεται στους αμπελουργούς να ελέγχουν δύο φορές την εβδομάδα τον αμπελώνα, προκειμένου να συλλέγουν και να καταστρέφουν τους προσβεβλημένους βλαστούς. Συνιστάται να δοθεί μεγάλη σημασία στην ορθολογική εναλλαγή ωιδιοκτόνων από διαφορετικές κατηγορίες, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος δημιουργίας ανθεκτικότητας του μύκητα. Η καταπολέμηση του ωιδίου μπορεί να συνδυαστεί με αυτή του περονοσπόρου.
Β Ο Τ Ρ Υ Τ Η Σ
Για την προσβολή των ανθοταξιών και γενικότερα της νεαρής βλάστησης από τον μύκητα, απαιτείται βροχή ή υγρασία με τη μορφή ομίχλης και δροσιάς.. Ο κίνδυνος προσβολής είναι υψηλός σε αμπελώνες όπου η ασθένεια ενδημεί, καθώς και στις ευαίσθητες ποικιλίες. Στις περιπτώσεις αυτές, συνιστάται η προστασία των αμπελώνων από τον μύκητα με τη χρήση ενός κατάλληλου και εγκεκριμένου μυκητοκτόνου Επίσης, επέμβαση συνιστάται μετά από χαλαζόπτωση ή επικράτηση ισχυρών ανέμων που προκαλούν τραυματισμούς στην τρυφερή βλάστηση. Τα καλλιεργητικά μέτρα που περιορίζουν τη σοβαρότητα της ασθένειας, έχουν να κάνουν κυρίως με τη βελτίωση της κυκλοφορίας του αέρα μέσα στον αμπελώνα και το ταχύτερο στέγνωμα των φυτών από τη βροχή ή τη δροσιά. Τέτοια μέτρα είναι τα κατάλληλα θερινά κλαδέματα, η καταστροφή των ζιζανίων, η αποστράγγιση του εδάφους και ο περιορισμός της αζωτούχου λίπανσης που οδηγεί σε υπερβολική και ευπρόσβλητη βλάστηση.
Ε Υ Δ Ε Μ Ι Δ Α
Οι προνύμφες της πρώτης γενιάς προσβάλλουν τα άνθη, αλλά κατά κανόνα δεν προκαλούν οικονομικής σημασίας ζημιές στην παραγωγή. Οι ανθοταξίες έχουν μεγάλο αριθμό ανθέων, σε σχέση με τον αριθμό των ραγών. Η καρπόδεση, αφορά συνήθως ένα ποσοστό από 30% έως 50%. Φαίνεται, ότι η όποια ζημιά στα άνθη από τις προνύμφες, προκαλεί μία εξισορροπητική μείωση της φυσικής ανθόρροιας. Ανάλογα με την ποικιλία, το πρέμνο μπορεί να αναπληρώνει σε ορισμένες περιπτώσεις, έως και το 50% των ανθέων της ανθοταξίας. Επίσης την εποχή αυτή δραστηριοποιείται πληθώρα φυσικών εχθρών (αρπακτικά και παρασιτοειδή), που ελέγχουν σε σημαντικό ποσοστό τους πληθυσμούς του εντόμου. Για τους λόγους αυτούς δεν συνιστάται η καταπολέμηση του εντόμου σε αυτό το βλαστικό στάδιο.
Θ Ρ Ι Π Ε Σ Η
περίοδος της άνθησης μέχρι και την καρπόδεση, είναι η κρισιμότερη περίοδος για την πρόκληση ζημιών μεγάλης οικονομικής σημασίας από τη δραστηριότητα των θριπών. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε αμπελώνες που δέχονται συχνά επιδρομές των εντόμων, καθώς και στις ευαίσθητες ποικιλίες. Συστήνεται στους παραγωγούς να επισκοπούν τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα τον αμπελώνα, για την παρουσία των εντόμων στις ανθοταξίες. Ο έλεγχος μπορεί να γίνει είτε με ελαφρά τινάγματα ανθοταξιών σε λευκό φόντο (λευκό χαρτί), είτε με τοποθέτηση χρωματικών παγίδων. Σε περίπτωση υψηλού πληθυσμού, συνιστάται άμεσα επέμβαση με ένα κατάλληλο και εγκεκριμένο εντομοκτόνο και κατά προτίμηση με ένα περισσότερο εξειδικευμένο και φιλικό στο περιβάλλον.

ΜΠΑΡΤΣΩΚΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ Α.Σ. ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ